کسی که نسبت به مطلبی علم ندارد، مجاز نیست درباره آن سخن بگوید
حجت الاسلام والمسلمین حاج علی اکبری:
کسی که نسبت به مطلبی علم ندارد، مجاز نیست درباره آن سخن بگوید
حجت الاسلام و المسلمین حاج علی اکبری گفت: طبق توصیه امام زین العابدین (ع) باید شأن سخن و همچنین حرمت علم و آگاهی را نگه داریم و درباره مطلبی که نسبت به آن علم و آگاهی نداریم، سخنی نگوییم.
پنجشنبه 15 بهمن 1394
تعداد بازدید: 923 مرتبه

به گزارش روابط عمومی سرچشمه، جلسه دیگری از شرح مضامین هشتمین دعای مبارکه صحیفه سجادیه با سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج علی اکبری در یادمان شهدای هفتم تیر (سرچشمه) برگزار شد.

حجت الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج علی اکبری در این جلسه به بیان مضامین عبارت «اللَّهُمَّ إِنیِّ أَعُوذُ بِکَ مِن... أَوْ نَقُولَ فِی الْعِلْمِ بِغَیْرِ عِلْمٍ» پرداخت و گفت: در هیچ موضوع علمی نباید داشتن علم و آگاهی اظهار نظر کرد، چراکه چنین کاری خسارت های فراوانی از لحاظ مادی و معنوی برای گوینده و شنونده دارد.

در ادامه گزیده ای از سخنان حجت الاسلام والمسلمین حاج علی اکبری را مرور می کنیم:

- بعد از انقلاب اسلامی، هیچ انقلابی را نمی توان کبیر نامید، چراکه آنها در برابر انقلاب اسلامی ایران دیده نمی شوند و این انقلاب، مبداء تحولات عظیم است. در واقع ملت مسلمان ایران به نام خدای متعال قیام کرد و به این ترتیب، آثار آن نه فقط در زندگی مردم ایران دیده می شود بلکه در سراسر دنیا شاهد بیداری و توجه هستیم و این حرکت عظیم همچنان به راه خود ادامه می دهد.

- انقلاب اسلامی ایران از جهت استواری،ریشه، ابعاد، کیفیت، دوستان و دشمنان هیچ شبیهی در این کشور ندارد و حتی در سطح دنیا هم نمی توان نمونه ای برای آن یافت. بنابراین انقلاب اسلامی با توجه به عظمت خود نیاز به فهم عمیق و جامعی دارد که بتوان ابعاد آن را درک کرد. سر آن، این است که حرکتی توحیدی است و ریشه خدایی دارد. در عین حال خاستگاه آن، ایمان و نیت خالص است و طبیعی است که چنین رویکرد دینی و توحیدی به نتیجه خواهد رسید. همان طور که امام خمینی (ره) در پیام مشهور خود آیه 46 سوره مبارکه سباء را نوشتند که: « قُل إنَّما أَعِظُکُم بِواحِدَة أَن تَقُومُوا لِلّهِ مَثنی وَ فُردی…؛ [ای پیامبر!] بگو: شما را تنها به یک چیز اندرز می دهم و آن اینکه: دو نفر دو نفر و یا یک نفر یک نفر برای خدا قیام کنید.»

- اگر یک ولی الهی دست به قلم ببرد و یکی از جوانان انقلابی را تعریف کند، متوجه خواهیم شد که انقلاب اسلامی ایران تا چه اندازه موفق بوده است. همان طور که مقام معظم رهبری این اقدام امام خمینی (ره) را فتح الفتوح نامیدند به طوری که یک شبه ره صدساله را طی کردند و شبیه این اقدام را تنها در نهضت انبیاء می توان مشاهده کرد. بر همین اساس است که دشمنی ها و توطئه ها نیز بسیار است.

- بدون آگاهی در یک موضوع علمی نباید اظهار نظر کرد و چنین کاری خسارت های فراوانی از لحاظ مادی و معنوی برای گوینده و شنونده دارد و از چنین کاری باید به خدای متعال پناه برد، همان طور که امام سجاد (ع) می فرمایند: « اللَّهُمَّ إِنیِّ أَعُوذُ بِکَ مِن... أَوْ نَقُولَ فِی الْعِلْمِ بِغَیْرِ عِلْمٍ» این عبارت از یک سو به سخن مربوط است و از سوی دیگر به شأن و حریم علم و دانش ارتباط دارد.

- سخن، جزء اعظم نعمت های خداوند است که به انسان داده شده و در قرآن کریم می فرماید: «علمه البیان». شکر این نعمت در سبک زندگی ایمانی به آن است که سخن انسان، آگاهانه، مستند و مبتنی بر آگاهی باشد. در عین حال حریم سخن و مسئولیت بزرگ آن اقتضا می کند که انسان تنها در حوزه دانش خود حرف بزند، به طوری که بتواند از گفته خود دفاع کند و معتبر بودن آن را نشان دهد. بنابراین سخن مؤمن باید عالمانه، سدید، محکم، از روی آگاهی، مستند و مستدل باشد. این اتفاق، رتبه ای از تقوا نیاز دارد تا انسان توجه داشته باشد سخن او چه نتایج و آثاری خواهد داشت.

- اهمیت سخن به اندازه ای است که آداب و احکام بسیاری از سوی خداوند متعال برای آن تعیین شده، چراکه انسان به وسیله سخن در معرض آفت ها و آسیب های بسیاری قرار می گیرد. حضرت امیرالمومنین (ع) در این باره می فرمایند: « الکلام فی وثاقک ما لم تتکلم به، فاذا تکلمت به صرت فی وثاقه. فاخزن لسانک کما تخزن ذهبک و ورقک، فرب کلمه سلبت نعمه؛ گفتن سخن در قید و بند تو است مادامی که تو نگفته ای آن را، پس در وقتی که تو گفتی آن سخن را، می گردی تو در قید و بند آن، یعنی در قید نفع و ضرر آن، پس حفظ کن و نگاهدار زبان تو را، چنانکه نگاهداری می کنی زر تو را و نقره سکه کرده تو را، پس چه بسیار گفتاری است که سلب می کند نعمت را از گوینده اش.»

- حضرت امیرالمؤمنین (ع) فرموده اند: «لاتقل ما لاتعلم بل لاتقل کل ماتعلم فان الله فرض علی جوارحک کلها فرائض یحتج بها علیک یوم القیامة ؛ آنچه نمی دانی مگوی، بلکه همه آنچه را می دانی نیز مگو، زیرا خداوند بر اعضا و جوارح تو واجباتی قرار داده که در قیامت از آن بازخواست خواهد کرد.»

- علم نیز جایگاه و حریم بسیاری دارد که باید به آن توجه شود و یکی از بدترین حرمت شکنی ها درباره هر دانشی آن است که در حریم آن علم، سخن غیر عالمانه ای راه پیدا کند و گفته شود. زیرا علم به معنای نور، بصیرت و آگاهی است و وقتی در موضوع علمی سخن غیرعلمی گفته شود، درحقیقت شأن دانش شکسته می شود. یکی از مهمترین نکته هایی که در محیط هر علمی توصیه شده آن است که مبانی و گزاره ها و محکمات آن علم لحاظ شود و به این صورت حریم آن دانش رعایت شده است.

- عبارت « اللَّهُمَّ إِنیِّ أَعُوذُ بِکَ مِن... أَوْ نَقُولَ فِی الْعِلْمِ بِغَیْرِ عِلْمٍ» یک معنای عام دارد به این مفهوم که هر نوع از اطلاع و خبر و آگاهی، علم نامیده می شود. در مفهوم خاص، باید دانست که علم در حوزه دین و باب هدایت به سوی حضرت حق معنا می شود. همان طور که در اصطلاح روایی تنها به حوزه دین، علم گفته می شود و غیر از آن فضل نام دارد. به بیان دیگر، علم به مفهوم فقه اکبر و مباحث توحیدی است و همچنین فقه اصغر که در مورد حلال و حرام و دامنه آن گفته می شود. از سوی دیگر شیمی و فیزیک و پزشکی، فضل نام دارد. در این مورد طلبه ها و افرادی که در این زمینه مطالعاتی انجام داده اند، باید دقت زیادی داشته باشند که به دستورات دینی درباره سخن گفتن مبتنی بر علم و آگاهی عمل کنند و آنچه نمی دانند، نگویند.

- عبارت « اللَّهُمَّ إِنیِّ أَعُوذُ بِکَ مِن... أَوْ نَقُولَ فِی الْعِلْمِ بِغَیْرِ عِلْمٍ» را به معنای عام آن در نظر می گیریم، به این مفهوم که پاسخ دادن به یک پرسش عادی تا سوالات خاص و حساس تر از جنس آگاهی ها شامل این عبارت خواهد بود. البته هر اندازه پرسش علمی خاص تر می شود، مسئولیت آن هم افزایش پیدا می کند.

- وارد شدن در مسائلی که انسان از آن علم ندارد، گاهی به دلیل تزلزل شخصیتی و عقده حقارت فرد است که باعث مشکلاتی خواهد شد و در عین حال شخص را ترسو می کند. نکته جالب این است که رایج ترین کلمه بر زبان علامه طباطبایی «نمی دانم» بود.

- اگر انسان در چیزی که نیاز به آگاهی دارد، از سر ناآگاهی سخن بگوید این سخن می تواند برای مخاطب خسارت مادی یا معنوی ایجاد کند و در این مورد، گوینده تا قیامت مسئولیت آن کار را دارد. در این مورد طلبه ها باید دقت زیادی داشته باشند، چون مردم سوالات دینی خود را از طلبه ها می پرسند و به پاسخی که از آنها می گیرند، عمل می کنند. در این باره امام علی (ع) فرموده اند: «لو سکت من لا یعلم سقط الاختلاف؛ اگر نادان سکوت کند، اختلاف از بین می رود.»

- پیغمبر اکرم (ص) در نکوهش گفتار بدون علم و آگاهی می فرمایند: «من افتی الناس بغیر علم کان ما یفسده من الدین اکثر مما یصلحه؛ کسی که برای مردم بدون علم و آگاهی فتوا دهد، خرابکاری اش در دین بیشتر از اصلاحش می باشد.» و در حدیث دیگر می فرمایند: « من أفتی الناس بغیر علم و لا هدی لعنته ملائکة الرحمة و ملائکة العذاب و لحقه وزر من عمل بفتیاه؛ هر که بدون علم و هدایت به مردم فتوا دهد، فرشتگان رحمت و فرشتگان عذاب او را لعنت کنند و گناه آنکه به فتوایش عمل کند دامنگیرش شود.» همچنین در حدیث شریف دیگری نقل شده است که: «از اظهار دانش در آنچه نمی دانی پرهیز کن تا از عذاب الهی در قیامت در امان باشی.»