X

اخبار

تاریخ انتشار: شنبه 03 بهمن 1394
اگر عبادت منجر به تقوای الهی نشود، ضایع شده است

  اگر عبادت منجر به تقوای الهی نشود، ضایع شده است

دکتر اسماعیلی گفت: تمام احکام دینی بر اساس مصالح و مفاسد تعیین شده است و اگر عبادت انسان از جمله نماز و روزه، منجر به تقوای الهی و پرهیزکاری او نشود، حق عبادت تضییع شده است.

امتیاز: Article Rating

به گزارش روابط عمومی سرچشمه، جلسه دیگری از درس های شرح نهج البلاغه با سخنرانی دکتر محسن اسماعیلی در مجموعه فرهنگی یادمان شهدای هفتم تیر (سرچشمه) برگزار شد.

دکتر محسن اسماعیلی در این جلسه به بررسی اساس و نهاد احکام تشریعی و تکوینی پرداخت و تصریح کرد: در عالم تشریع، احکام شرعی تابع مفاسد و مصالح است و در عالم تکوین نیز تمام عالم هستی بر اساس هدف بزرگ و مهمی آفریده شده است. اما مردم به فرموده حضرت امیرالمؤمنین (ع) یک دینار از دست می دهند غصه دار می شوند، اما کل دین آنها از دستشان می رود و هیچ غمی ندارند.

در ادامه گزیده ای از سخنان دکتر اسماعیلی را مرور می کنیم:

- ما، شیعیان ، معتقد هستیم که نه عالم تکوین و نه عالم تشریع، هیچ یک بی هدف خلق نشده است و این نکته در علم کلام و علم اصول هم مورد بحث و بررسی قرار گرفته و شیعیان بر اساس همین اعتقاد شناخته می شوند.

- عالم تکوین شامل عالم هستی و تمامی کوه و دشت و انسان ها بر اساس بازی و بی هدف آفریده نشده است و خداوند انسان را هم به بازیچه نگرفته است. بلکه خداوند از آفرینش عالم هستی هدفی داشته و اگر این عالم به آن هدف نرسد، تباه و ضایع شده است. به عنوان مثال اگر میوه ای رسیده شد و آن را خوردیم، به هدف رسانده ایم. اما اگر آن را کال و نارسیده از شاخه درخت کندیم و یا آنقدر آن را بر جای خود گذاشتیم که رسید و له شد، باز هم ضایع شده است. کل عالم نیز این گونه است و خداوند متعال بارها در قرآن کریم بر این موضوع تاکید کرده است که آیا این عالم بدون هدف آفریده شده است؟

- خداوند متعال در آیه 190 سوره آل عمران می فرماید: « إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لآيَاتٍ لِّأُوْلِي الألْبَابِ؛ الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ؛ مسلماً در آفرينش آسمانها و زمين، و در پى يكديگر آمدن شب و روز، براى خردمندان نشانه‏هايى [قانع كننده‏] است. همانا كه خدا را [در همه احوال‏] ايستاده و نشسته، و به پهلو آرميده ياد مى‏كنند، و در آفرينش آسمانها و زمين مى‏انديشند [كه:] پروردگارا، اينها را بيهوده نيافريده‏اى منزهى تو! پس ما را از عذابِ آتش دوزخ در امان بدار.» البته مستحب است که انسان در نیمه های شب از خواب بیدار شده و به آسمان و زمین نگاه کند و این آیات را تلاوت کند. چراکه اگر انسان عاقل باشد درک می کند که آسمان ها و زمین و گردش شب و روز بی هدف نیست.

- در عالم تشریع و قانونگذاری نیز همه مسائل بر اساس هدف معینی تعیین شده است. ما، شیعیان، معتقد هستیم که خداوند هیچ قانونی را بی هدف نگذاشته و هر چه که فرموده، حتما دلیل و مقصودی داشته است. تمام اهدافی هم که در شرع مقدس اسلام آمده، در پی سود انسان هاست و لذا قاعده این است که احکام شرعی تابع مصالح و مفاسد است.

- نماز خواندن بر انسان واجب شده و هدف از نماز این است که: «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهی عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ؛ به درستی که نماز از فحشاء و منکر بازدارنده است.» و همچنین « الصلاة معراج المؤمن؛ نماز معراج مؤمن است.» بنابراین اگر انسان نماز نخواند به این هدف نرسیده و خود را ضایع کرده است. از طرف دیگر اگر انسان نماز بخواند اما نماز، مانع از گناه کردن او نشود و او را به معراج نبرد، باز هم خود را ضایع کرده است. روزه، زکات، خمس، حج، امر به معروف و نهی منکر و سایر احکام دینی و تکالیف هم این گونه است که در پی دلیلی اعلام شده اند.

- اگر دستورات دینی را به جا نیاوریم و یا به نحوی به جا بیاوریم که طبق خواست و دستور خداوند نیست، در حقیقت دستورات دینی را ضایع کرده ایم چراکه هدف از این احکام تأمین نشده است. همان طور که حضرت امیرالمؤمنین امام علی(ع) در حکمت 105 نهج البلاغه می فرماید: « ان الله افترض علیکم فرائض، فلاتضیعوها؛ و حد لکم حدودا، فلاتعتدوها و نهاکم عن اشیاء فلاتنتهکوها؛ خداوند یک چیزهایی را واجب کرده است، آنها را ترک نکنید، یک چیزهایی را هم ممنوع اعلام کرده است به آنها تجاوز نکنید»

- برخی از بزرگان و علمای دینی تاکید کرده اند که ما بیشتر از اینکه گناهان خود باید استغفار کنیم، باید از عبادات خود استغفار کنیم. چون ظلمی که ما در حق نماز و قرآن و سایر احکام دینی روا داشتیم بسیار است و قبل از اینکه از گناهان توبه کنیم، باید از تضییع این احکام توبه کنیم.

- آیت الله شیخ جعفر شوشتری نیز در این باره نوشته است: «خداوند متعال فرموده است: يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ، ای مردم، پروردگارتان را که شما و پيشينيانتان را بيافريده است بپرستيد باشد که پرهيزگار شويد. بنابراین هدف از عبادت تقوا است و اگر عبادت به تقوا منجر نشود، حق عبادت تضییع شده است.» و در ادامه می نویسد: «این خطاب در زبان 124 هزار پیامبر، اوصیا، صالحان، ملائکه، عرفا و پیروان ادیان جاری شده است. پس دقت کن، ببین آیا خدا را مطابق با اصول و آیین یکی از ادیان سابق یا بر اساس دینی که اینک مدعی پیروی از آن هستی پیروی می کنی؟ آنگاه دقت کن و ملاحظه نما، آیا تمام طول عمر، نصف عمر، یکسال، یک ماه، یک روز یا ساعتی از عمر خودت را صرف عبادت پروردگارت کرده‏ای؟! بعد خوب فکر کن ببین عبادت تو از کدام نوع عبادت است. البته که عبادت تو از نوع عبادت مکرمین، برگزیدگان، مخلصان و از نوع عبادت کسانی که درباره آنها خداوند فرمود که شیطان هیچ نوع سلطه‏ای بر آنها ندارد، نیست و همچنین از نوع عبادت مؤمنان نیست؛ زیرا تو هیچ یک از صفات آنها را نداری. عبادت تو از نوع عبادت انسان‏های باتقوا نیست، چرا که در تو علامت تقوا وجود ندارد. کما اینکه عبادت تو از نوع عبادت بندگانی که نسبت به خود اسراف کردند و خداوند خطاب به آنها فرمود از رحمت خدا ناامید نشوید نیست، چرا که خداوند فرموده است که به سوی پروردگارتان باز گردید، در حالی که تو از توبه کنندگان نیستی که مخاطب لا تقنطوا واقع شوی.» و ادامه می دهد: « آنگاه به عبادت خود از پروردگارت بنگر؛ عبادت تو، عبادت خالص و خاص نیست، بلکه مانند عبادت بردگان که از ترس از عذابش باشد، هم نیست. حتی مانند عبادت تجار به امید و طمع بهشت هم نیست. ای کاش به این اکتفا می‏کردیم که خدا را عبادت نکنیم، اما، ما به جای او دشمن خودمان و دشمن خدا را عبادت کردیم. حتی اکتفا به عبادت یک اله نکردیم، بلکه هوای نفس، دنیا، درهم و الهه‏های بی‏شماری را پرستش کردیم. به یک قسم از پرستش آنها هم اکتفا نکردیم، بلکه به اقسام مختلف عبادت که قابل تصور باشد، آنها را عبادت کردیم.»

- ما نه تنها عبادات را ضایع می کنیم، بلکه بدتر از آن، از خدا هم طلبکار هستیم و به دلیل همین نمازهای ضایع و ناکامل از خدا انتظار پاداش داریم. خطبه 113 نهج البلاغه، خطبه مفصل و زیبایی است و حضرت امیرالمؤمنین(ع) در این خطبه مردم را سرزنش کرده و میفرماید: « ياد مرگ از دل‏هاى شما رفته، و آرزوهاى فريبنده جاى آن را گرفته است. و دنيا بيش از آخرت شما را تصاحب كرده و متاع زودرس دنيا بيش از متاع جاويدان آخرت در شما نفوذ كرده است و دنيا زدگى قيامت را از يادتان برده است. همانا شما برادران دينى يكديگريد، چيزى جز درون پليد و نيّت زشت، شما را از هم جدا نساخته است، نه يكديگر را يارى مى‏ دهيد، نه خير خواه يكديگريد و نه چيزى به يكديگر مى ‏بخشيد و نه به يكديگر دوستى مى‏ كنيد. شما را چه شده است كه با به دست آوردن متاعى اندك از دنيا شادمان مى‏ گرديد و از متاع بسيار آخرت كه از دست مى‏ دهيد اندوهناك نمى‏ شويد امّا با از دست دادن چيزى اندك از دنيا مضطرب شده كه آثار پريشانى در چهره‏ ها آشكار مى‏ گردد و بى تابى مى‏ كنيد، گويا اين دنيا محل زندگى جاودان شما و وسائل آن براى هميشه از آن شماست. چيزى شما را از عيب جويى برادر دينى باز نمى ‏دارد جز آن كه مى‏ ترسيد مانند آن عيب را در شما به رختان كشند. در بى اعتنايى به آخرت و دوستى دنيا يك دل شده‏ ايد، و هر يك از شما دين را تنها بر سر زبان مى ‏آوريد، و از اين كار خشنوديد همانند كارگرى كه كارش را به پايان رسانده و خشنودى مولاى خود را فراهم كرده است.»


اشتراک گذاری
ثبت امتیاز
نظرات
در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.
ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

جستجو
جستجو
تگ اخبار
تگ اخبار