X

جلسات هفتگی

تاریخ انتشار: دوشنبه 27 مهر 1394
مجالس امام حسین (ع) نعمتی بی نظیر است
دکتر محسن اسماعیلی

  مجالس امام حسین (ع) نعمتی بی نظیر است

جلسه پنجاه و نهم درس شرح نهج‌البلاغه با سخنرانی دکتر محسن اسماعیلی در مجموعه فرهنگی یادمان شهدای هفتم تیر(سرچشمه) برگزار شد.

امتیاز: Article Rating

به گزارش روابط عمومی سرچشمه، دکتر محسن اسماعیلی در جلسه پنجاه و نهم شرح و تفسیر نهج البلاغه به توصیه و سفارش امیرالمومنان حضرت علی علیه السلام در خصوص بهره برداری صحیح از نعمات الهی و اینکه هر نعمتی برای هدف مشخصی آفریده شده است اشاره نمود.

در ادامه گزیده‌ای از سخنان دکتر اسماعیلی را بخوانید:

نخستین توصیه‌ مولای متقیان سلام الله علیه در این قسمت از نامه شصت و نهم آن بود که باید از نعمت‌های خداداد بهره برداری صحیح کنیم. هر نعمتی برای هدفی داده می‌شود و اگر در همان مسیر مصرف شود، از آن درست استفاده شده است و طبق وعده‌های الهی موجب دوام و ازدیاد نعمت می‌شود. این همان معنای «استصلاح» است که حضرت در اینجا به کار برده‌اند.

گفتیم که نعمت را به انسان مؤمن می‌دهند تا با آن راه بهشت را برای خود هموار کند و خانه آخرتش را آباد نماید. پس باید همه تلاش او در همین راه باشد که با آنچه به او داده‌اند، قیامتش را تعمیر و از طریق استعمال نعمت در راه طاعت و اجتناب از معصیت، آن را برای خود، استتمام کند.

برای همین است که امیرالمؤمنین صلوات الله علیه می‌فرماید: « اى مردم شما را به تقواى الهى و شکر بسيار خداوند در برابر نعمتهاى معنوى و مادى که به شما بخشيده و در برابر آزمايشهايش سفارش مى کنم. چه بسيار نعمتهايى که خداوند ويژه شما قرار داد و شما را مشمول رحمت خاص خود گردانيد، شما عيبهاى خويش را آشکار کرديد و او پوشاند، خود را در معرض عذاب و بازخواست قرار داديد؛ اما او به شما مهلت داد.»

بعد هم سفارش فرموده‌اند که از مرگ و ناگهانی بودن آن غفلت نکنید، و در نهایت دستور داده اند که: « فَسَابِقُوا، رَحِمَکُمُ اللهُ، إِلَى مَنَازِلِکُمْ الَّتِی أُمِرْتُمْ أَنْ تَعْمُرُوهَا، وَ الَّتِی رُغِبْتُمْ فِیهَا، وَ دُعِیتُمْ إِلَیْهَا»؛ شما ، خدايتان رحمت کند، به سوى منازلى که مأمور عمران آنها هستيد و به آن ترغيب و دعوت شده ايد، بشتابيد. هرچه به ما داده‌اند برای تعمیر آخرت است و نباید در غیر آن مصرف شود. اگر این را رعایت کردیم، شکر عملی و واقعی نعمت را بجا آورده‌ایم و زمینه‌سازاستتمام آن است، لذا حضرت در ادامه می‌فرمایند: « وَاسْتَتِمُّوا نِعَمَ اللهِ عَلَیْکُمْ بِالصَّبْرِ عَلَى طَاعَتِهِ، وَ الْمُجَانَبَةِ لِمَعْصِیَتِهِ»؛ نعمتهاى خدا را با صبر و استقامت در طاعت و دورى از معصيت بر خويش کامل کنيد. طاعت همان استفاده صحیح از نعمت است ، و معصیت هم استفاده نادرست از آن.

نکته جالب و هشدار آمیز در این عبارات آن است که امام علی (علیه‌السلام) می‌فرمایند که در این راه، یعنی به کارگیری صحیح نعمت‌ها، سرعت بگیرید و مسابقه بدهید. چرا؟ چون فرصت عمر بسیار کوتاه است و ممکن است ناگهان مرگ گریبان ما را بگیرد و دیگر نتوانیم از نعمت استفاده کنیم . لذا بعد اضافه فرموده‌اند: « فَإِنَّ غَداً مِنَ الْیَوْمِ قَرِیبٌ. مَا أَسْرَعَ السَّاعَاتِ فِی الْیَوْمِ، وَ أَسْرَعَ الاَْیَّامَ فِی الشَّهْرِ، وَ أَسْرَعَ الشُّهُورَ فِی السَّنَةِ، وَ أَسْرَعَ السِّنِینَ فِی الْعُمُرِ»؛چرا می گویم سبقت بگیرید؟ زيرا فردای مرگ و قیامت به امروز نزديک است. چقدر ساعات در روز با شتاب و سرعت مى گذرد و روزها در ماه و ماهها در سال و سالها در عمر!

مومن بیشتر از همه لذت می بَرد

ضمناً از همین جا پاسخ یک شبهه و نادرستی یک مغالطه هم آشکار می شود. عده‌ای خیال می‌کنند و عده ای دیگر هم می‌خواهند این طور تلقین کنند که دینداری و ایمان مستلزم محرومیت از مواهب و نعمت‌های دنیا است. این، حرف درستی نیست. اسلام نمی‌گوید و نمی خواهد که ما از نعمت‌های دنیا استفاده نکنیم. بر عکس، اسلام می‌گوید در استفاده هرچه بیشتر و بهتر از نعمت عجله کن و از دیگران سبقت بگیر؛ منتها استفاده صحیح و مشروع. بیشتر و بهتر از هر کسی، مؤمن از نعمت‌های دنیا بهره‌مندمی‌شود. غیر مؤمن بی‌بهره از نعمت‌های همین دنیا است، آخرتش هم که معلوم است.

مردم دو دسته هستند؛ یک دسته از نعمت ها استفاده ناصحیح می کنند و در حقیقت نعمت خدا را کفران می کنند. دسته دوم هم مومنند و از نعمت درست بهره می برند. قرآن خطاب به پیامبر عظیم الشأن سرنوشت هر دو دسته را در آیات 28 تا 31 سوره ابراهیم تبیین فرموده است.

می فرماید: آیا ندیدی کسانی که نعمت خدا را به کفران تبدیل کردند، و قوم خود را به سرای نیستی و نابودی کشاندند؟! اینها از نعمت‌ها که در دنیا بهره نبردند، در قیامت هم به دوزخ پرتاب می شوند؛ سرای نیستی و نابودی، همان جهنم است که آنها در آتش آن وارد می‌شوند؛ و بد قرارگاهی است!

در نقطه مقابل، به بندگان من که ایمان آورده‌اند بگو نماز را برپا دارند؛ و از آنچه به آنها روزی داده‌ایم، پنهان و آشکار، انفاق کنند؛ پیش از آنکه روزی فرا رسد که نه در آن خرید و فروش است، و نه دوستی!

نماز و انفاق بارزترین مصداق طاعات بدنی و مالی است. می فرماید که از نعمت بدن و مال اینگونه استفاده کنید؛ اما پیش از رسیدن مرگ و قیامت. چون پس از آن دیگر نه خرید نعمت و سعادت ممکن است و نه قرض گرفتن آن از دوستان صمیمی.

پس مؤمن فرصت استفاده از هیچ نعمتی را از دست نمی‌دهد؛ چنانکه در همین عبارت هم حضرت می‌فرماید: « وَاسْتَصْلِحْ کُلَّ نِعْمَةأَنْعَمَهَااللهُ عَلَیْکَ ». تأکیدشان روی « کُلَّ نِعْمَة » است؛ یعنی از تک تک نعمت‌ها و لحظه به لحظه فرصت‌ها باید در راهی که مورد رضای منعم است، استفاده کنیم.

ملاک و شیوه تشخیص چیست؟

حالا ممکن است بپرسید که راه تشخیص استفاده صحیح و مشروع از استفاده ناصحیح و نامشروع چیست؟ از کجا می‌توان فهمید که مُنعم به فلان استفاده از نعمت راضی است یا نه؟

پاسخ این سوال را هم قبلاً داده‌ایم. هر یک از ما به دو پیامبر و دو حجت دسترسی دارد و می‌تواند پاسخش را از هریک بگیرد. اوّلی پیامبر و حجت درونی یعنی عقل و فطرت سالم است. هر کس به عقل خود مراجعه کند می فهمد که کارش درست و مورد رضایت صاحب نعمت است یا نه؛ هر چند سر خودش کلاه بگذارد و توجیهاتی کند که خودش هم قبول ندارد: «بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ، وَلَوْ أَلْقَى مَعَاذِيرَهُ».

پیامبر بیرونی هم انبیا هستند و احکامی که از سوی خدا ابلاغ کرده‌اند. اگر از استفتای صادقانه از عقل و شنیدن درست سخن او اطمینان نداریم، راه آسان تر مراجعه به احکام فقهی و شرعی است. واجبات یعنی استفاده های درستی که ما باید از نعمت‌ها ببریم. مستحبات یعنی استفاده های درستی که خوب است بکنیم. محرمات هم استفاده‌های نامشروع و نادرستی است که به هیچ وجه مجاز نیست. مکروهات هم یعنی استفاده های نادرستی که البته مجازات ندارد.

از همین جا معلوم می شود که تعلم احکام شرعی و تقید به آنها مقدمه سعادت انسان هستند. کسی که می خواهد از نعمت ها بهره برداری مشروع نماید و مرتکب استفاده نادرست نشود، اول باید احکام شرعی را یاد بگیرد.

مجالس امام حسین (ع) نعمتی بی نظیر است

در هر صورت باید در استفاده از نعمت ها، یعنی چیزهایی که راه بهشت را به روی ما باز می کند، کوتاهی نکنیم که حسرت آن تمام ناشدنی است. از بزرگترین نعمت‌های خدا که باید در استفاده از آن سبقت گرفت، مجالس ذکر مصیبت و عزای حضرت سیدالشهدا علیه السلام است؛ چرا که کوتاه ترین راه به سوی بهشت و سعادت است. شکر نعمت محرم به مسابقه گرفتن در استفاده از این مجالس است و کفران نعمت محرم به کوتاهی یا آلوده کردن این مجالس به آنچه امام راضی نیست. تکلیف وعاظ و مداحان و مخاطبان در حفظ اصالت و هدف این مجالس بسیار سنگین و کمرشکن است.

احاديث و روايات پرشماري در اين باره به دست ما رسيده است كه بي‌ترديد از مرز تواتر فراتر رفته و در مجموع شكي در اصالت سند و صحت اسناد آنها باقي نمانده و  نمي‌ماند. از نظر دلالت و محتواي اين روايات نيز شاید هیچ عمل مستحبی را نتوان يافت كه تا اين اندازه مورد تحسين و مستوجب پاداش تلقي شده باشد. یکی از این روایات، حدیثی مهم و مشهور است که ریّان ابن شبیب در روز اول محرم خدمت  امام رضا صلوات الله علیه رسید و حضرت در روایتی مفصل، از جمله به وی فرمود:« يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ كُنْتَ بَاكِياً لِشَيْ‏ءٍ فَابْكِ لِلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ (ع)»؛ اى پسر شبيب، اگر خواستى بر چیزی گريه كنى، بر حسين بن على بن ابى طالب گريه كن. یعنی هیچ فرصتی برای گریه بر سیّد مظلومان را از دست نده. تو که می خواهی گریه کنی، اشک را به یاد ایشان مصرف کن.

در ادامه این روایت طولانی آمده است که:« اى پسر شبيب، اگر بر امام حسين گريه كنى و اشك بر گونه و چهره‌ات جارى گردد، خداوند همه‌ گناهانى را كه از تو سرزده است، خواه كوچك باشد و يا بزرگ؛ اندك باشد و يا بسيار، مى‌آمرزد.

اى پسر شبيب، اگر دوست دارى وقتى كه با خداوند عزّ و جلّ ملاقات مى‌كنى گناهى نداشته باشى، به زيارت امام حسين عليه السّلام برو.

اى پسر شبيب، اگر دوست دارى همراه با پيامبراكرم و خاندان او صلوات اللّه عليهم در طبقات بالاى بهشت سكنى گزينى، قاتلان امام حسين عليه السّلام را لعنت كن.

اى پسر شبيب، اگر دوست دارى ثواب كسانى را داشته باشى كه در ركاب امام حسين عليه السّلام به شهادت رسيدند، هرگاه او را به يادآوردى، بگو: اى كاش در كنار آن‌ها بودم و به رستگارى بزرگ نايل مى‌گرديدم!

اى پسر شبيب، اگر دوست دارى در درجات بلند بهشت همراه ما باشى، براى اندوه ما اندوهگين و براى شادى ما شاد باش و بر تو باد به ولايت ما؛ زيرا هركس هر چيز، حتى سنگى را دوست داشته باشد، قطعا خداوند او را در روز قيامت با آن محشور خواهد كرد.»


اشتراک گذاری
ثبت امتیاز
نظرات
در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.
ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

وب سایت

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

جستجو
جستجو
  • rahaei
  • fajre-nour
  • برنامه-های-هفتگی3
  • آلبوم موسیقی «میم مثل میهن» به همت مجموعه فرهنگی یادمان شهدای هفتم تیر و بسیج صدا و سیما و با صدای «حامد جلیلی» و «حسین حقیقی» و آهنگسازی «سیدجواد پرئی» و تنظیم «مهدی شکارچی» و «مسعود بقایی» تولید شده است.
  • آلبوم موسیقی «لَبوَه» با صدای «هادی ناصری» و به همت بنیاد فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی (یادمان شهدای هفتم تیر) تولید شد.
  • مثبت114442424-72